ابراهيم رفعت باشا ( مترجم : هادى انصارى )
70
مرآة الحرمين ( سفرنامه حجاز و تاريخ و جغرافياى راهها و بقاع متبركه آن ) ( فارسى )
حجاج را در عكس صفحهء قبل حال طواف مىبينيد ؛ اين در حالى است كه كعبه به شيوهء حاجيان احرام بسته است . دو سمت شمالى و غربى ديوار كعبه در عكس نمايان است . نخست سمت شمالى ديوار كعبه كه در بالاى آن ، ناودان رحمت به رنگ سفيد كه در برابر آن حجر اسماعيل به شكل نيم دايره ديده مىشود و ديگرى سمت غربى ديوار كعبه ، و نيز دو سمت راست كعبه در تصوير ، محراب امام مالكيان و محراب امام حنفيان كه به شكل سايبانى كه بر چهار ستون قرار دارد ، ديده مىشود . در سمت چپ آن ، مقام ابراهيم و پشت آن درب بنى شيبه ديده مىشود و قسمت سفيدى كه بين مقام و زمزم ديده مىشود ، قسمتى از ساختمان روى چاه زمزم است كه امام شافعيان بر روى آن نماز به جاى مىآورد . سايبان دو طبقه كه در سمت چپ وجود دارد ، مصلاى امام حنفيان است . در تصوير ، ستونهاى مطاف كه به شكل دايره بود ، ديده مىشود همچنان كه ستونهاى قوسى شكل رواقها و گنبدهاى آن را مىبينيد . در بالاى تصوير ، خانههاى مجلّل اشراف ديده مىشود . كوهى كه در سمت چپ تصوير قرار دارد ، كوه « خندمه » و كوه سمت راست « ابو قبيس » نام دارد . بر بالاى كوه ابو قبيس ، مسجد ابراهيم قبيسى قرار دارد . پس از پايان گرفتن طواف ، به كنار ملتزم كه در سمت مشرق و در فاصلهء ميان درب خانهء كعبه و حجر الأسود است آمديم . در اين جايگاه ، سينهها را بدان چسبانده و دستان خود را به پردهء كعبه آويزان ساختيم و در اين حال به راز و نياز با پروردگار خود پرداختيم و از او عافيت و سلامتى دين و دنيا را خواستيم و آنچه كه به دل ما آمد ، از خواستههاى خوب و مشروع از او طلب نموديم . سپس فرمودهء خداوند را كه فرمود : « وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهِيمَ مُصَلًّى » اجابت نموده و دو ركعت نماز در پشت مقام ابراهيم عليه السّلام به جا آورديم و سپس به سوى زمزم در جنوب غربى درب بنى شيبه در داخل مسجد آمده و از آن جرعهاى آب نوشيديم و مقدارى نيز بر سر و روى خود پاشيديم سپس از درب صفا در سمت جنوب به قصد صفا از مسجد الحرام خارج شديم . صفا جايگاهى بلند است ، حدود دو متر ارتفاع و 6 متر طول و 3 متر عرض دارد . از راه پلههايى منظم بالا رفته و سپس رو به سوى كعبه كرده و پس از تكبير و دعا ، خداى را ستايش كرديم ، بعد از آن به سوى خيابان مسعى در شرق مسجد الحرام سرازير شده ، پس